Od wtorku, 13 kwietnia, w Warszawie obowiązują nowe procedury budowy pomników i innych obiektów upamiętniających osoby, idee lub wydarzenia. Prezydent powołał specjalny zespół złożony z ekspertów, radnych i urzędników.

Prezydent Rafał Trzaskowski powołał Zespół do spraw pomników i upamiętnień, który ma doradzać w kwestii budowy ewentualnych nowych pomników, przede wszystkim na etapie przygotowania uchwał na posiedzenia Rady Miasta.

- Ostatnie lata przyniosły nam wiele najróżniejszych inicjatyw i pomysłów na wznoszenie pomników. Warszawa zapełnia się kolejnymi pomnikami, a istniejące dotąd mechanizmy prawne nie zawsze pozwalały na wystarczającą dyskusję o ich idei, miejscu czy formie, ograniczając ją w zasadzie tylko do kwestii formalnych i prawnych – wyjaśnia Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy.

- Zazwyczaj nowe pomniki budowane były bez konkursów - poza inwestycjami miejskimi, a ich powstaniu nie towarzyszyła szersza debata społeczna. Czy są potrzebne, gdzie, w jakim kształcie czy może istnieją rozsądne alternatywy? Nowa procedura ma zapewnić większy udział społeczny, ale też lepszą jakość w kształtowaniu przestrzeni publicznej. By upamiętniać mądrze, ale też z korzyścią dla miejskiego krajobrazu – podkreśla Renata Kaznowska, zastępca prezydenta m.st. Warszawy.

W skład Zespołu do spraw pomników i upamiętnień wejdzie 11 osób: przedstawiciele Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków, Biura Architektury i Planowania Przestrzennego, Biura Kultury, radni Rady Miasta, grupa ekspertów z Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Muzeum Warszawy, Zespołu ds. Niematerialnego Dziedzictwa, Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej oraz Komisji Dialogu Społecznego. Grupa złożona z osób prezentujących różne obszary (architektura, urbanistyka, sztuka współczesna, historia miasta) będzie także zasięgała opinii urzedów dzielnic i niezależnych ekspertów.

Zespół będzie przygotowywał rekomendacje dotyczące wszystkich istotnych upamiętnień i pomników na terenie miasta. Skupi się na treści, formie i lokalizacji pomników czy tablic pamiątkowych. Będzie mógł także wskazywać na potrzebę przeprowadzenia konkursów na projekt pomnika, szczególnie w przypadkach planowania ważniejszych obiektów i lokalizacji w reprezentacyjnych miejscach stolicy. Dopiero po takiej dyskusji, przygotowaniu i późniejszym uwzględnieniu wytycznych, projekty inicjatyw będą dalej procedowane przez rady dzielnic i Radę Miasta.

Procedura pozwala także Prezydentowi zarządzać konsultacje społeczne w sytuacjach, gdy inicjatywy budowy pomnika będą dotyczyły eksponowanych miejsc w przestrzeni miasta oraz szczególnie istotnych tematów.

Nowa procedura obejmuje te upamiętnienia (pomniki, popiersia, tablice, głazy pamiątkowe, itd.), które mają stanąć na terenach i w obiektach należących do m.st. Warszawy.

Nowe zasady budowy pomników zostały ujęte w dwóch zarządzeniach Prezydenta m.st. Warszawy opublikowanych 12 kwietnia:

1. Nr 531/2021 w sprawie określenia sposobu postępowania z petycjami kierowanymi do Prezydenta m.st. Warszawy dotyczącymi wzniesienia pomnika lub realizacji upamiętnienia na nieruchomościach, którymi gospodaruje Prezydent m.st. Warszawy,

2. Nr 532/2021 w sprawie powołania i określenia organizacji Zespołu do spraw wznoszenia pomników i realizacji upamiętnień na terenie m.st. Warszawy.

Fot. Carlos Delgado, CC BY-SA 3.0 PL, Wikimedia Commons