Żoliborz może doczekać się własnego muzeum. Rada Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy oficjalnie opowiedziała się za utworzeniem Muzeum Żoliborza. Podczas ostatniej sesji radni przyjęli stanowisko, w którym podkreślili, że bogata historia, unikalna architektura oraz silna tożsamość społeczna dzielnicy zasługują na trwałe i godne upamiętnienie w formie dedykowanej instytucji kultury.

Decyzja zapadła w szczególnym momencie. W 2026 roku przypada 100. rocznica nadania głównemu placowi dzielnicy imienia prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona. Plac Wilsona, uznawany przez mieszkańców za symbol i serce Żoliborza, stał się naturalnym punktem odniesienia dla jubileuszowych obchodów. To właśnie zbliżająca się rocznica oraz planowane wydarzenie „Urodziny Placu Wilsona” były impulsem do podjęcia formalnych działań zmierzających do powołania Muzeum Żoliborza.

- Czy sto lat to dużo, czy mało? Życie każdego z nas składa się z wielu barwnych zdarzeń. A cóż dopiero, gdy weźmiemy pod uwagę całą społeczność dzielnicy. Jej historia, tworzona przez mieszkańców - przez rodziców i dziadków - narastała przez dziesięciolecia, aż doprowadziła do momentu, w którym możliwe stało się powstanie muzeum. Muzeum o nas samych. Muzeum Żoliborza - mówi Wiktor Jasionowski, przewodniczący Rady Dzielnicy Żoliborz m.st. Warszawy.

Od wsi i młynów do modernistycznych osiedli

W uzasadnieniu przyjętego stanowiska radni zwracają uwagę na wielowątkową i wyjątkową historię Żoliborza. Od czasów, gdy na tym obszarze istniały pola uprawne, wsie i młyny, przez okres królewskich rezydencji i rządów carskich, budowę oraz funkcjonowanie Cytadeli Warszawskiej, aż po dynamiczny rozwój w II Rzeczypospolitej.

To właśnie w dwudziestoleciu międzywojennym Żoliborz stał się jednym z najważniejszych ośrodków nowoczesnej myśli urbanistycznej. Najlepsi architekci epoki zaprojektowali tu modernistyczne osiedla, które do dziś uznawane są za jedne z najcenniejszych w Warszawie.

- Żoliborz to nie tylko miejsce na mapie, to idea. Powstające tu po odzyskaniu niepodległości spółdzielnie mieszkaniowe, budowane przez społeczników i wizjonerów, były ucieleśnieniem marzeń o „Szklanych Domach”. Tradycja solidarności i nowoczesnego myślenia o mieście stanowi fundament naszej tożsamości - podkreślono w uzasadnieniu stanowiska.

Muzeum pamięci i wspólnoty

Planowane Muzeum Żoliborza ma służyć ochronie i popularyzacji pamięci o kluczowych wydarzeniach z dziejów dzielnicy. Wśród nich wymieniane są m.in. Republika Żoliborska i postawa mieszkańców podczas Powstania Warszawskiego, powojenna odbudowa zniszczonej dzielnicy oraz konsekwentne zachowanie jej modernistycznego charakteru.

Istotnym elementem narracji muzealnej ma być także dziedzictwo kulturowe Żoliborza, tworzone przez kolejne pokolenia artystów, intelektualistów i społeczników, którzy uczynili tę część miasta swoim domem.

Zgodnie z założeniami, muzeum ma być nie tylko miejscem opowieści o przeszłości, lecz także przestrzenią integrującą współczesnych mieszkańców wokół wspólnych wartości: spółdzielczości, kultury i lokalnego patriotyzmu.

Przyjęcie pozytywnego stanowiska przez Radę Dzielnicy stanowi pierwszy krok i „zielone światło” dla dalszych prac koncepcyjnych, obejmujących m.in. program muzeum oraz wybór jego przyszłej lokalizacji.

fot. pixabay