Wczoraj podczas gali w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN poznaliśmy nazwiska osób uhonorowanych tytułem Sprawiedliwego 2019.  Ich sylwetki przedstawiła Maja Komorowska. Galę poprowadził Jerzy Kisielewski. Uroczystość uświetnił koncert fortepianowy Janusza Olejniczaka.

    – Spotykamy się dzisiaj w przeddzień Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych, dnia, w których czcimy tych, którzy w okresie wojen, terroru, pod presją systemów totalitarnych mieli odwagę sprzeciwić się złu – powiedziała Jolanta Gumula, dyrektor ds. programowych Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. I podkreśliła, że w muzeum już od ponad 12 lat prowadzony jest projekt „Sprawiedliwi. Przywracanie pamięci”, w którym dokumentowane i popularyzowane są historie pomocy tych, którzy w okrutnych czasach zagłady udzielali Żydom bezinteresownej pomocy, ratując ich życie. Przytoczyła też znane słowa Ireny Sendlerowej, że „w czasie wojny łatwiej było zmieścić czołg pod dywanem niż ukryć żydowskie dziecko”.

    – Postawie Sprawiedliwych, których cześć oddajemy w Europie 6 marca, choć nieczęste, mogą być uniwersalne i przejawiać się niezależnie od czasu i miejsca, nie zawsze w obliczu wojennych konfliktów. To może być także życie codzienne i nasze postawy, kiedy czasem łatwiej jest milczeć. Ale właśnie takie milczenie może być bardziej zapamiętane – przypomniała dyrektor Jolanta Gumula.

    Obchodzony w dniu 6 marca Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych ustanowił Parlament Europejski w maju 2012 roku z inicjatywy działającego we Włoszech Komitetu Światowego Ogrodu Sprawiedliwych (GARIWO).

    Tytułem Sprawiedliwych wyróżnia się osoby już nieżyjące, które w czasach wojen i zbrodni XX i XXI wieku występowali między innymi w obronie godności człowieka oraz w obronie wolności w reżimach totalitarnych.  

    Spośród corocznie nominowanych do tego tytułu ostatecznego wyboru trzech „Sprawiedliwych” dokonuje Komitet Ogrodu Sprawiedliwych.

    – W tym roku do sekretariatu komitetu wpłynęło 11 propozycji, spośród których Komitet nominował sześć postaci i spośród których dokonał ostatecznego wyboru. Dzisiejsza uroczystość  jest świadectwem naszej pamięci, jest wyrazem naszej wdzięczności. Jesteśmy im tę pamięć winni. Każda z tych postaci ma wymiar symboliczny. Każda z nich, choć w różnych okolicznościach i momencie dziejowym, walczyła o ludzką godność, sprawiedliwość, wolność i prawdę – powiedziała Anna Ziarkowska, kierownik działu edukacji DSH i sekretarz Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych

    Nazwiska Sprawiedliwych 2019 poznaliśmy wczoraj podczas uroczystej gali w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN przy ulicy Anielewicza  6 w Warszawie . Ogłosił je Zbigniew Gluza, twórca Ośrodka Karta i przewodniczący Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych.

    Do grona wyróżnionych tym tytułem dołączyli: Arsienij Borisowicz Roginski (rosyjski historyk i działacz polityczny oraz przewodniczący Stowarzyszenia „Memoriał”, zajmującego się badaniem zbrodni stalinowskich), Ewelina Lipko-Lipczyńska (nauczycielka języka polskiego, która podczas wojny wraz z rodziną uratowała blisko czterdziestu Żydów. W 1966 roku otrzymała tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, a w 1997 roku honorowe obywatelstwo Państwa Izrael. Otwarcie protestowała przeciwko aresztowaniom studentów oraz antysemickiej kampanii Marca 1968 roku, za co została wyrzucona ze szkoły z zakazem dalszego nauczania w Polsce) i Raoul Wallenberg (szwedzki dyplomata, który w czasie wojny uratował od eksterminacji kilkadziesiąt tysięcy węgierskich Żydów).

    Ich życiorysy oraz zachowane o nich wspomnienia w pamięci innych osób przedstawiła Maja Komorowska, aktorka,  także członkini Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych od początku jego powstania.

    Uroczystość swoją obecnością zaszczycili m.in.: Anna Azari - ambasador Izraela w Polsce, przedstawiciele ambasady Stanów Zjednoczonych, Francji, Norwegii i Słowenii, a także Aldona Machnowska-Góra - dyrektorka koordynatorka ds. kultury i komunikacji społecznej w Urzędzie m.st. Warszawa.

    – Wśród osób, których wyróżniono tytułem Sprawiedliwy 2019 znalazła się także moja ciotka, nauczycielka, Ewelina Lipko-Lipczyńska – zdradziła mi już w kuluarach Małgorzata Kubiak, która na uroczystość przyleciała specjalnie ze Szwecji.  

    W czerwcu w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych na skwerze gen. Jana Jura-Gorzechowskiego zostaną posadzone drzewka poświęcone tegorocznym Sprawiedliwym oraz odsłonięte kamienie z pamiątkową inskrypcją.

    Organizatorzy wydarzenia: Dom Spotkań z Historią i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Tekst i zdjęcia: Anna Tomasik